भारतीय आध्यात्मिक परंपरा में भगवान हनुमान को शक्ति, साहस, बुद्धि और भक्ति के देवता के रूप में पूजा जाता है। उनके विभिन्न स्तोत्र, मंत्र और चालीसा भक्तों को मानसिक, आध्यात्मिक और दैहिक शक्ति प्रदान करते हैं। इन्हीं में से एक अत्यंत प्रभावशाली प्रार्थना है — “हनुमान भाव बन्धन विमोचन स्तोत्रम्”।यह स्तोत्र भावनाओं, मानसिक तनाव, नकारात्मक ऊर्जा और जीवन में महसूस होने वाले “बन्धनों” को दूर करने के लिए विशेष रूप से पाठ किया जाता है
-हनुमान भाव बन्धन विमोचन स्तोत्रम् क्या है?
“भाव बन्धन” का अर्थ है—वे भावनात्मक या मानसिक जंजाल जो इंसान को कमजोर और परेशान बनाते हैं। जैसे:
- भय
- चिंता
- अवसाद (डिप्रेशन)
- असुरक्षा
- आत्मविश्वास की कमी
- नकारात्मक विचार
विमोचन का अर्थ है—मुक्ति।
यह स्तोत्र भगवान हनुमान से प्रार्थना करता है कि वे भक्त के हृदय और मन के बन्धनों को काटकर उसे साहस, शांति और आत्मबल प्रदान करें।
॥ श्री हनुमान भाव बन्धन विमोचन स्तोत्रम् ॥
ॐ श्री हनुमते नमः
भवबन्धननाशाय श्रीरामदूतयै नमः ।
अञ्जनेयाय वीराय महाबलपराक्रमाय ।
सीताशोकविनाशाय रामदूताय ते नमः ॥ १ ॥
सर्वरोगप्रशमनाय सर्वक्लेशविनाशिने ।
भक्तानां रक्षकर्त्रे च कपिश्रेष्ठाय ते नमः ॥ २ ॥
सर्वबाधाप्रशमनं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
सर्वदुःखविनाशं च कुरु मे कपिनायक ॥ ३ ॥
अञ्जनासुत महाबाहो संकटोपशमानकृत् ।
भवसागरसंत्रस्तं मामुद्धर दयानिधे ॥ ४ ॥
हनुमन् रक्ष रक्ष त्वं सर्वथा सर्वदा प्रभो ।
दीनस्य शरणागस्य भवबन्धात् विमोचय ॥ ५ ॥
इति श्री हनुमत् भव-बन्धन विमोचन स्तोत्रम् ॥
Simple Meaning
- श्लोक 1:
हे हनुमान जी, आप रामदूत, अंजनेय, वीर और महाबलवान हैं। जैसे आपने सीता माता का दुख मिटाया, वैसे ही हमारे जीवन के दुखों को भी दूर करें। - श्लोक 2:
आप सभी रोग, कष्ट और क्लेश मिटाने वाले हैं। आप भक्तों के रक्षक हैं — आपको बार-बार नमन है। - श्लोक 3:
हे पवनपुत्र! कृपया मेरे जीवन की सारी बाधाएँ, रोग, और दुख दूर कर दें। - श्लोक 4:
हे महाबाहो! मैं संसार के दुख-सागर से डरा हुआ हूँ—कृपा कर मुझे बाहर निकालें। - श्लोक 5:
हे प्रभु हनुमान! मैं आपका शरणागत हूँ। कृपया हर समय मेरी रक्षा करें और मुझे जीवन के बंधनों से मुक्त कर दें।
स्त्रोत का महत्व
- मानसिक शक्ति प्रदान करता है : -हनुमान जी का स्मरण मन में स्थिरता और साहस भरता है। नियमित पाठ से नकारात्मक विचार कम होते हैं।
- भय और चिंता दूर करता है: -यह स्तोत्र डर, असफलता या भविष्य की चिंता को मिटाकर व्यक्ति को कर्मयोग की ओर प्रवृत्त करता है।
- आत्मविश्वास बढ़ाता है: -जीवन में जब भी मनोबल गिरने लगे, यह स्तोत्र आंतरिक ऊर्जा को जाग्रत करता है।
- आध्यात्मिक उन्नति में सहायक:- हनुमान जी का नाम स्वयं में दिव्य शक्ति लिए हुए है। इससे मन एकाग्र होता है।
- बुरी शक्तियों और नकारात्मक ऊर्जा से रक्षा: -पारंपरिक मान्यताओं के अनुसार, हनुमान जी का स्मरण हर प्रकार की दुष्ट ऊर्जा से रक्षा करता है।
Bhaarteey aadhyaatmik parampara mein Bhagavaan Hanumaan ko shakti, saahas, buddhi aur bhakti ke devata ke roop mein pooja jaata hai. Unke vibhinn stotra, mantra aur chaaleesa bhakton ko maansik, aadhyaatmik aur daihik shakti pradaan karte hain. Inheen mein se ek atyant prabhaavashaalee praarthana hai — “Hanumaan Bhaav Bandhan Vimochan Stotram”. Yah stotram bhaavanaon, maansik tanaav, nakaratmak urjaa aur jeevan mein mahsoos hone wale “bandhanon” ko door karne ke liye vishesh roop se paath kiya jaata hai.
– Hanumaan Bhaav Bandhan Vimochan Stotram kya hai?
“Bhaav bandhan” ka arth hai — ve bhaavnaatmak ya maansik janjaal jo insaan ko kamzor aur pareshaan banaate hain. Jaise:
bhay
chintaa
avasaad (depression)
asuraksha
aatmavishvaas ki kami
nakaratmak vichaar
Vimochan ka arth hai — mukti.
Yah stotram Bhagavaan Hanumaan se praarthana karta hai ki ve bhakt ke hriday aur man ke bandhanon ko kaatkar use saahas, shaanti aur aatmabal pradaan karen.
– He Shri Hanumaan ji! Kripaa karke apne bhakton ko unke man ke bandhanon — jaise dukh, bhay, chintaa aur nakaratmak bhaavanaon — se mukt keejiye.
He Karunasagar, sansaar ke rakshak! Hamaari rakshaa keejiye, hamaari sabhi peedaon ka nivaaran keejiye.
– Aapke bhakton ki bhakti achal aur anivarya hai, aur aap poorn paraakram tathaa apaar shakti ke dhani hain.
He deenon ke naath, daya ke saagar, vaanaron ke swaami — kripyaa meri rakshaa karen aur mujhe har sankat se bachaayen.
– He Hanumaan ji! Aap sabhi prakaar ke rogon ka shaman karne vaale aur jeevan mein sukh-sampatti badhaane vaale hain.
Aap devataon ke liye bhi dukh ka naash karne vaale aur sadaiv unke alankaar samaan shobhit rahne vaale hain.
– He Pavanputra! Aap adviteeya veerta aur tej se yukt hain.
Aap Bhagavaan Rudra (Shiv) ke ansh se prakat hue hain.
He Hanumaan ji, sadaiv prasann rahen aur humein man, buddhi tathaa jeevan mein utpann sabhi bandhanon se mukt karen.
- Maansik shakti pradaan karta hai : Hanumaan ji ka smaran man mein sthirta aur saahas bharta hai. Niyamit paath se nakaratmak vichaar kam hote hain.
- Bhay aur chintaa door karta hai: Yah stotrah dar, asafalta ya bhavishya ki chintaa ko mitaakar vyakti ko karmayog ki or pravritt karta hai.
- Aatmavishvaas badhaata hai: Jeevan mein jab bhi manobal girne lage, yah stotrah aantarik urjaa ko jaagrat karta hai.
- Aadhyaatmik unnati mein sahaayak: Hanumaan ji ka naam swayam mein divya shakti liye hue hai. Isse man ekaagr hota hai.
- Buri shaktiyon aur nakaratmak urjaa se raksha : Paaramparik maanyaataon ke anusaar, Hanumaan ji ka smaran har prakaar ki dusht urjaa se raksha karta hai.
